सुरुवात इथून: Videxa काय करतं, काय कधीच करत नाही, आणि मोफत audit

Videxa म्हणजे काय

Videxa हे videxa.in वरचं एक web app आहे, भारतातल्या YouTube क्रिएटर्ससाठी. ते कल्पना, नियोजन आणि metadata मध्ये मदत करतं. Metadata म्हणजे तुमच्या व्हिडिओभोवतीचे शब्द: त्याचं title, description, hashtags आणि tags.

तुम्ही channel जोडलं (connect केलं) की Videxa त्याची सार्वजनिक माहिती YouTube Data API मधून वाचतं (apps ना channel ची सार्वजनिक माहिती वाचू देण्याचा YouTube चा अधिकृत मार्ग). त्यात असतात subscribers, एकूण views, व्हिडिओंची संख्या, आणि तुमचे अलीकडचे व्हिडिओ, त्यांच्या title, views, likes, comments, tags आणि description सकट. Videxa रोज या माहितीची एक नोंद (snapshot) जपून ठेवतं.

त्याचे पाच मुख्य भाग आहेत:

कोणतं काम तुमचंच राहतं

खरं काम म्हणजे तुमचा व्हिडिओ. Videxa त्याच्याभोवतीचे शब्द आणि प्लॅन यांत मदत करतं. चार गोष्टी नेहमी तुमच्याकडेच राहतात:

तुमचे आकडे त्या क्षणाचे नसतात

गेल्या 7 दिवसांत ज्यांनी Videxa वापरलं, त्यांचे channels Videxa रोज रात्री एकदा, पहाटे साधारण 4:00 वाजता (IST) अपडेट करतं. तुम्ही काही दिवस फिरकला नसाल, तर "Today" उघडताच ताजे आकडे येतात. "Channel" पानाच्या वरच्या बाजूचं "Refresh" बटणही तुम्ही दाबू शकता, पण 30 मिनिटांत एकदाच. अगदी ताजे आकडे हवे असतील तर YouTube Studio उघडा.

फोनवर Videxa

Videxa तुमच्या फोनच्या browser मध्येच चालतं, त्यामुळे काहीही install करावं लागत नाही. खालच्या tabs आहेत "Today", "Ask", "Write", "Channel" आणि "More". "Calendar" आणि "Settings" हे "More" मध्ये आहेत. Videxa ची सगळी screens फक्त इंग्रजीत आहेत.

मोफत audit चालवा, खातं लागत नाही

Videxa ची दोन टूल्स sign up न करता चालतात: "Free YouTube channel audit" आणि "Free YouTube metadata generator". Generator कधीकधी बंद असतो, म्हणून हा धडा audit वापरतो.

videxa.in/audit उघडा. "youtube.com/@yourchannel or @handle" असं लिहिलेल्या box मध्ये तुमचा channel paste करा आणि "Audit" वर tap करा. Audit AI वापरत नाही. ते तुमच्या नव्या uploads ची, जास्तीत जास्त 15 व्हिडिओंची, सार्वजनिक माहिती वाचतं. तुम्हाला मिळतं:

तुमचं audit कोण पाहू शकतं

कोणत्याही सार्वजनिक channel चं audit करता येतं. त्यामुळे तुम्ही share करा किंवा नका करू, कोणीही तुमच्या channel चं audit करू शकतं. "WhatsApp" आणि "Copy link" ही बटणं तुमच्या निकालाची link share करतात, आणि ज्याच्याकडे ती link आहे तो कोणीही तो निकाल उघडू शकतो.

प्रत्येक निकाल 24 तास जपून ठेवला जातो. तुम्ही काही दुरुस्त करून त्याच दिवशी audit पुन्हा चालवलं, तर तुम्हाला जुनाच निकाल दिसू शकतो, म्हणून 24 तास उलटल्यावर पुन्हा तपासा. एका internet connection वरून तासाला जास्तीत जास्त 6 audits चालवता येतात.

प्रत्येक तपासणी YouTube च्या सांगण्याशी पडताळा

हे audit म्हणजे Videxa ची स्वतःची, सार्वजनिक माहितीवरून बनवलेली तपासणी यादी आहे. त्याचा score म्हणजे YouTube ने तुमच्या channel ला दिलेला क्रमांक (ranking) नाही, आणि लोक किती वेळ पाहतात हे त्याला दिसत नाही.

कोणत्याही तपासणीवर एक संध्याकाळ खर्च करण्याआधी, YouTube त्याबद्दल काय सांगतं ते पडताळून पाहा. दोन्हींत कधी तफावत आढळली, तर YouTube चं म्हणणं माना.

Tags

"Tags" ही तपासणी पाहते की अलीकडच्या किती व्हिडिओंवर 15 पेक्षा जास्त tags आहेत. तुमच्या score मध्ये तिचं वजन सगळ्यात कमी आहे, आणि तिच्यावर फक्त "Good" किंवा "Could be better" एवढाच शेरा येतो.

YouTube सांगतं की व्हिडिओ शोधला जाण्यासाठी (discovery) tags पेक्षा तुमचं title, thumbnail आणि description जास्त महत्त्वाचं आहे. तुमच्या विषयाचं स्पेलिंग लोक अनेकदा चुकवत असतील तर tags मदत करतात, नाहीतर त्यांची भूमिका अगदी किरकोळ असते ^[1].

ही तपासणी कमी महत्त्वाची समजा, आणि ती आणखी tags जोडून कधीच दुरुस्त करू नका. Tags चा पूर्ण धडा आहे "तुमची upload चेकलिस्ट".

Title ची लांबी

"Title length" ही तपासणी तुमच्या अलीकडच्या titles ची सरासरी लांबी Videxa ने ठरवलेल्या एका मर्यादेशी (range) ताडून पाहते.

YouTube सांगतं की title जास्तीत जास्त 100 अक्षरांचं (characters) असू शकतं ^[2]. ते अचूक, छोटे title सुचवतं, ज्यात सगळ्यात महत्त्वाचे शब्द सुरुवातीला असतात ^[3].

Videxa ची ही मर्यादा म्हणजे एक ढोबळ ठोकताळा आहे, YouTube चा नियम नाही. आकड्यापेक्षा स्पष्ट, प्रामाणिक title जास्त महत्त्वाचं. पूर्ण धडा आहे "खरं सांगणारे title आणि thumbnail".

Upload मधली नियमितता

"Upload consistency" ही तपासणी गेल्या 30 दिवसांतले तुमचे uploads मोजते. चार किंवा जास्त म्हणजे "Good", आणि एकही नाही म्हणजे "Fix this". तुमच्या score मध्ये तिचं वजन सगळ्यात जास्त आहे.

YouTube सांगतं की views मधली वाढ दोन uploads मधल्या वेळेशी जोडलेली नाही, त्यामुळे तुम्हाला रोज किंवा दर आठवड्याला upload करायची गरज नाही. ब्रेक किती लांब होता आणि views मध्ये किती बदल झाला, यांचाही काही संबंध YouTube ला आढळला नाही, पण तुमच्या प्रेक्षकांना पुन्हा रुळायला थोडा वेळ लागू शकतो ^[4].

Algorithm शिक्षा करेल अशी भीती बाळगायचं कारण नाही, पण प्रेक्षकांना सवयी लागतात. तुमचा अभ्यास, नोकरी आणि घर सांभाळून टिकवता येईल अशी लय निवडा, मग या तपासणीवर "Could be better" आलं तरी चालेल. पूर्ण धडा आहे "तुम्हाला झेपेल असा वेग".

Views आणि subscribers यांची तुलना

"Views compared with subscribers" ही तपासणी अलीकडच्या एका साधारण व्हिडिओचे views तुमच्या subscribers च्या संख्येशी ताडून पाहते.

YouTube सांगतं की प्रेक्षकांनी अनेक channels subscribe केलेले असतात, आणि प्रत्येक नव्या upload साठी ते परत येतीलच असं नाही ^[4]. "YouTube वर वाढ खरंच कशी होते, याचं प्रामाणिक उत्तर" या धड्यात याबद्दल आणखी माहिती आहे.

Views तुमच्या subscribers पेक्षा कमी असणं हे अगदी सामान्य आहे, त्यामुळे इथे कमी शेरा आला म्हणजे काहीतरी बिघडलंय असं नाही. याची तुलना फक्त तुमच्याच आधीच्या audits शी करा.

Description आणि engagement

"Descriptions" ही तपासणी किमान 200 अक्षरांचं description असलेले अलीकडचे व्हिडिओ मोजते. "Engagement" ही तपासणी likes आणि comments ची views शी तुलना करते.

YouTube सांगतं की व्हिडिओ शोधला जाण्यासाठी title आणि thumbnail सोबत description हे tags पेक्षा जास्त महत्त्वाचं आहे ^[1]. Description जास्तीत जास्त 5,000 अक्षरांचं असू शकतं ^[2]. YouTube ज्या संकेतांवरून (signals) शिकतं, त्यांपैकी likes आणि dislikes हे फक्त काही संकेत आहेत ^[4].

200 अक्षरांची ही मर्यादा Videxa ने स्वतः ठरवलेली आहे. त्यामुळे जागा भरण्यासाठी नाही, तर प्रेक्षकाला उपयोगी पडेल असं description लिहा. Likes आणि comments कडे एक छोटासा संकेत म्हणून पाहा.

दोन tracks एकमेकांना कसे पूरक आहेत

"YouTube वर जम बसवा" हा track YouTube चं कसब शिकवतो, आणि त्याला खातं लागत नाही. हा track Videxa तुमचा वेळ कुठे वाचवू शकतं ते दाखवतो. पुढच्या धड्यात तुम्ही तुमचा channel सुरक्षितपणे जोडाल आणि Videxa ला नेमकं काय दिसतं ते पाहाल.