तुमचा channel सुरक्षित करा: पासवर्ड, फसवणूक आणि खोटे शॉर्टकट

हा धडा इतक्या लवकर का

धडा 3 मध्ये custom thumbnails सुरू करण्यासाठी तुम्ही तुमचा फोन नंबर verify केलात. त्यामुळे तुमचा channel तुमच्यासाठी जास्त उपयोगी झाला. पण त्यामुळेच चोरांच्या नजरेतही तो जास्त मोलाचा झाला.

channel मोठा होईपर्यंत थांबू नका. आत्ता तो सुरक्षित करायला एकदा बसलात तरी पुरे, आणि यापुढे तुम्ही बनवाल त्या प्रत्येक व्हिडिओचं त्यामुळे संरक्षण होतं.

दार लावून घ्या: 2-Step Verification आणि passkey

YouTube सांगतं की account दुसऱ्याच्या ताब्यात जाण्याच्या सगळ्यात सर्रास कारणांपैकी एक म्हणजे चोरलेले पासवर्ड. 2-Step Verification तुमच्या पासवर्डनंतर आणखी एक तपासणी जोडतं, म्हणजे सुरक्षेचा एक जादा थर ^[1].

Phishing म्हणजे तुमची login माहिती फसवून काढून घेण्यासाठी पाठवलेला खोटा ईमेल, मेसेज किंवा पान. त्यापासून सगळ्यात मजबूत संरक्षणासाठी YouTube दुसरी पायरी म्हणून passkey वापरायला सुचवतं. passkey तुमच्या फोनचा fingerprint, face scan किंवा screen lock वापरते. text message ने येणारे codes हा कमी सुरक्षित पर्याय आहे ^[1].

YouTube असंही सुचवतं की तुमच्या Google Account मध्ये recovery phone number (account परत मिळवण्यासाठीचा फोन नंबर) आणि ईमेल पत्ता जोडून ठेवा, म्हणजे कधी account मध्ये शिरता आलं नाही, तरी परत आत येता येईल ^[1].

YouTube Partner Program (YPP) मध्ये, म्हणजे channels ना YouTube वर पैसे कमवू देणाऱ्या कार्यक्रमात, सामील होण्याच्या अटींपैकी 2-Step Verification ही एक अट आहे ^[2]. YPP बद्दल सविस्तर धडा 13 मध्ये आहे.

passkey अशा फोनवर बनवा जो फक्त तुम्हीच unlock करता. घरात सगळे मिळून वापरत असलेल्या फोनचा PIN सगळ्यांनाच माहीत असेल, तर तो फोन चांगली किल्ली नाही.

पासवर्ड न देता access द्या

तुमच्या channel साठी मदत करणाऱ्या editor ला, मित्राला किंवा घरातल्या कोणालाही तुमचा पासवर्ड कधीच देऊ नका. YouTube सांगतं की त्याऐवजी channel permissions (channel च्या परवानग्या) वापरा ^[3].

channel permissions मुळे एखादी व्यक्ती तुमच्या Google Account मध्ये न शिरता तुमच्या channel वर काम करू शकते. YouTube सांगतं की हे पासवर्ड शेअर करण्यापेक्षा जास्त सुरक्षित आहे ^[4].

प्रत्येक व्यक्तीसाठी तुम्ही एक role (भूमिका) निवडता: Manager, Editor, Editor (limited), Viewer किंवा Viewer (limited). limited roles ना कमाईची (revenue) माहिती दिसत नाही ^[3].

YouTube Studio मध्ये access असलेल्या लोकांची यादी Settings (सेटिंग्ज), मग Permissions (परवानग्या) इथे दिसते ^[4]. कोणी तुमची टीम सोडली, किंवा access असलेली एखादी व्यक्ती तुमच्या ओळखीची नसेल, तर तिला काढून टाका ^[3].

काम भागेल एवढाच सगळ्यात लहान role द्या. ज्या भावाला फक्त तुमचे आकडे पाहायचे आहेत, तो Viewer असू शकतो, Manager नाही. काम संपलं की access काढून टाका.

क्रिएटर्सना लक्ष्य करणाऱ्या फसवणुकी

YouTube तुमचा पासवर्ड, ईमेल पत्ता किंवा account ची इतर माहिती कधीच मागणार नाही. खरे YouTube ईमेल फक्त @youtube.com किंवा @google.com पत्त्यांवरूनच येतात ^[3].

brand deal किंवा sponsorship च्या ईमेलला उत्तर देण्याआधी ती ऑफर खरी आहे का हे तपासा, असं YouTube सुचवतं: त्यासाठी कंपनीला फोन करा, किंवा तुम्ही नेहमी ज्यांच्याशी काम करता त्या व्यक्तीशी संपर्क साधा ^[3].

Malware म्हणजे तुमच्यावर पाळत ठेवू शकणारं, तुमच्या फाइल्स डिलीट करू शकणारं आणि तुमच्या account मध्ये बदल करू शकणारं घातक software. YouTube सांगतं की ते अनेकदा .scr किंवा .exe फाइल्स असलेल्या, पासवर्डने बंद केलेल्या zip फाइल्सच्या रूपात येतं. खोट्या sponsorship किंवा brand deal ईमेलमधल्या links मधूनही ते येऊ शकतं. काही encrypted फाइल्स antivirus software कदाचित scan करू शकणार नाही, असा इशाराही YouTube देतं ^[1].

बंद फाइल्स उघडण्यासाठी पासवर्ड देणाऱ्या मेसेजेसना, किंवा तुमच्या channel चा access मागणाऱ्या marketing मदतीच्या ऑफरना उत्तर देऊ नका, असंही YouTube सांगतं. मोफत thumbnail templates किंवा premium editing programs देऊ करणाऱ्या, भरवशाच्या नसलेल्या links किंवा फाइल्स उघडू नका ^[3].

काही फसवणूक करणारे लोक अधिकृत वाटणाऱ्या नावांच्या channels वरून क्रिएटर्सना private YouTube व्हिडिओ पाठवतात, आणि monetisation (कमाईचे नियम) बदलत असल्याचं सांगतात. त्यातल्या links malware कडे किंवा तुमची login माहिती चोरणाऱ्या पानांकडे नेतात. Google सांगतं की YouTube क्रिएटर्सशी कधीच अशा प्रकारे संपर्क साधत नाही ^[5].

कोणत्याही फसवणुकीसाठी Google चा सल्ला: घाई करू नका, कारण फसवणूक करणारे तुम्हाला घाई करायला लावतात. तपशील तपासा. तडकाफडकी कधीही पैसे किंवा वैयक्तिक माहिती पाठवू नका ^[5].

फसवी डील अनेकदा छोट्या channel साठी स्वप्नवत ऑफरसारखी दिसते, उदाहरणार्थ कधी नावही न ऐकलेल्या brand कडून मोठी रक्कम. त्या brand चा फोन नंबर ईमेलमधून नाही, तर त्याच्या स्वतःच्या वेबसाइटवरून शोधा. तुम्ही खात्री करून घेईपर्यंत खरा brand नक्की थांबेल.

तुमचा channel hack झाला तर

तुम्ही न केलेले बदल, उदाहरणार्थ नवं profile picture किंवा नवं description, आणि तुम्ही upload न केलेले व्हिडिओ तुमच्या channel वर दिसणं, ही त्याची लक्षणं आहेत ^[6].

YouTube ने सांगितलेली पावलं, या क्रमाने: आधी तुमच्या channel शी जोडलेलं Google Account परत मिळवा आणि सुरक्षित करा. मग hacker ने केलेले बदल लगेच मागे घ्या, म्हणजे त्यांच्यामुळे strikes येणार नाहीत, आणि तुम्ही upload न केलेले व्हिडिओ डिलीट करा. त्यानंतर तुमच्या channel चा access असलेल्या प्रत्येकाने आपापलं account सुरक्षित केलं आहे, याची खात्री करा ^[6].

hack झालेल्या channels साठी YouTube ची मदत फक्त मागच्या 9 महिन्यांतल्या घटनांसाठीच मिळते ^[6]. strikes बद्दल धडा 12 मध्ये सविस्तर सांगितलं आहे.

त्याच दिवशी पावलं उचला. काय बदललं आणि कधी, ते लिहून ठेवा. तुमचे नेहमीचे प्रेक्षक तुम्हाला Instagram किंवा WhatsApp वर फॉलो करत असतील, तर channel परत मिळेपर्यंत तुमच्या channel वरून पोस्ट होणाऱ्या links वर क्लिक करू नका, असं त्यांना सावध करा.

खोटी वाढ हा सापळा आहे

views, likes, comments किंवा इतर आकडे कृत्रिमपणे वाढवणाऱ्या कोणत्याही गोष्टीला, किंवा असे आकडे विकणाऱ्या सेवांची जाहिरात करणाऱ्या आशयाला YouTube परवानगी देत नाही. समोरच्याने परत subscribe केलं तरच त्याला subscribe करायची ऑफर देणं, ज्याला sub4sub म्हणतात, त्यावरही बंदी आहे ^[7].

तुमच्या channel च्या प्रचारासाठी तुम्ही कोणाला नेमलं आणि त्यांनी बंदी असलेल्या पद्धती वापरल्या, तर तुमचे व्हिडिओ काढले जाऊ शकतात किंवा तुमचा channel बंद केला जाऊ शकतो, मग ते तुम्ही केलं असो वा तुम्ही नेमलेल्या व्यक्तीने ^[7].

खोटा ट्रॅफिक मोजला जात नाही, आणि spam आढळलेले subscribers तुमच्या एकूण संख्येतून काढून टाकले जातात. प्रेक्षकांना like, share, comment किंवा subscribe करायला सांगणं मात्र अगदी चालतं ^[7].

इतरांच्या शेकडो व्हिडिओंवर तीच "माझा channel पण बघा" अशी comment टाकणं म्हणजे comment spam, आणि YouTube च्या Spam Policy मध्ये त्यावर बंदी आहे ^[8].

subscribers किंवा "support" views ची अदलाबदल करणारे WhatsApp किंवा Telegram groups म्हणजे दुसऱ्या नावाने चाललेलं sub4sub च. विकत घेतलेले आणि अदलाबदलीतून मिळालेले subscribers व्हिडिओ पाहायला परत येत नाहीत, त्यामुळे तुमचे खरे आकडे समजणं फक्त अवघड होतं.

दुसऱ्याचं नाव उसनं घेऊ नका

तोतयागिरी (impersonation) म्हणजे आपण दुसरी व्यक्ती, क्रिएटर किंवा channel आहोत असं भासवणं. दुसऱ्या channel चं नाव, profile picture किंवा banner कॉपी करून तेच असल्याचं दाखवण्यावर YouTube ने बंदी घातली आहे ^[9].

एखाद्या क्रिएटरच्या नावाला "Real" किंवा "Official" असे शब्द जोडणं ही तोतयागिरीच मानली जाते. "Backup", "Shorts" किंवा "Live" जोडून त्याचा backup channel असल्याचं भासवणंही तसंच ^[9].

fan channel ने आपण fan channel आहोत हे त्याच्या channel name किंवा handle मध्ये सांगितलंच पाहिजे. AI label लावलं म्हणजे कोणाचीही तोतयागिरी करायची मोकळीक मिळत नाही ^[9].

तुमच्या आवडत्या क्रिकेटपटूचा किंवा मराठी अभिनेत्याचा fan channel चालेल. नावात किंवा handle मध्ये "Fans" किंवा "Fan Channel" लिहा, आणि स्वतःचं picture आणि banner बनवा.