Shorts आणि मोठे व्हिडिओ, एकमेकांच्या साथीने

व्हिडिओ Short कशामुळे ठरतो

Short म्हणजे जास्तीत जास्त 3 मिनिटांचा, चौकोनी किंवा उभ्या (vertical) आकाराचा व्हिडिओ ^[1].

हे तुम्ही स्वतः निवडत नाही. 15 ऑक्टोबर 2024 रोजी किंवा त्यानंतर upload केलेला, 3 मिनिटांपर्यंतचा कोणताही चौकोनी किंवा उभा व्हिडिओ आपोआप Short म्हणून गणला जातो. त्या तारखेआधी upload केलेले व्हिडिओ मोठे व्हिडिओच राहतात ^[2].

एखादा व्हिडिओ मोठा व्हिडिओच राहावा असं वाटत असेल, तर तो 16:9 सारख्या रुंद आकारात upload करा ^[2].

फोनवरचा व्हिडिओ upload करण्याआधी दोन गोष्टी तपासा: त्याचा आकार आणि त्याची लांबी. आषाढी वारीची 2 मिनिटांची उभी clip Short होईल. तीच clip फोन आडवा धरून, 16:9 मध्ये shoot केली, तर तो मोठा व्हिडिओ होईल.

Shorts मुळे मोठ्या व्हिडिओंना नुकसान होत नाही

Shorts च्या वेगवान feed मध्ये लोक जास्त वेगवेगळ्या प्रकारचे व्हिडिओ पाहतात. म्हणून YouTube ने Shorts साठी आणि मोठ्या व्हिडिओंसाठी वेगवेगळ्या recommendation systems बनवल्या आहेत ^[4].

YouTube च्या Help पेजवर म्हटलं आहे की Shorts च्या कामगिरीमुळे मोठ्या व्हिडिओंच्या recommendations ना नुकसान होत नाही. Shorts मुळे नवे प्रेक्षक तुमच्यापर्यंत पोहोचू शकतात, पण त्यामुळे तुमच्या व्हिडिओंच्या कामगिरीला नुकसान होऊ शकत नाही ^[3].

म्हणजे कमी views मिळालेला एखादा Short तुमच्या पुढच्या मोठ्या व्हिडिओला खाली ओढणार नाही. Short म्हणजे तुमच्या channel मध्ये येण्याचं एक छोटं दार, असं समजा. अनोळखी लोक तुम्हाला 40 सेकंदांसाठी भेटतात, आणि त्यांच्यापैकी काही जण पूर्ण व्हिडिओसाठी परत येऊ शकतात. प्रत्येक Short ची तुलना फक्त तुमच्याच आधीच्या Shorts शी करा, मोठ्या channels शी कधीच नाही.

Short कोणाला दाखवायचा, हे YouTube कसं ठरवतं

तुमचा Short एखाद्याला दाखवला जातो, तेव्हा ती व्यक्ती तो पाहायचं निवडते की दुर्लक्ष करते, हे YouTube पाहतं. मग ती व्यक्ती पाहत राहते का, हे तपासतं. त्यासाठी पाहायचं निवडणाऱ्या प्रेक्षकांचं प्रमाण, average view duration आणि average percentage viewed वापरलं जातं. शेवटी, प्रेक्षकांना Short आवडला का, हे likes आणि पाहून झाल्यावर दाखवल्या जाणाऱ्या surveys मधून तपासलं जातं ^[3].

Average view duration म्हणजे लोकांनी सरासरी किती वेळ पाहिलं. Average percentage viewed म्हणजे लोकांनी Short चा सरासरी किती भाग पाहिला. हे आकडे कुठे दिसतात, ते धडा 10 मध्ये सांगितलं आहे.

YouTube सांगतं की त्याची system कोणत्याही format ला झुकतं माप देत नाही. तुमच्या व्हिडिओंनी चांगली कामगिरी करावी यासाठी post करण्याचं कोणतंही किमान वेळापत्रक लागत नाही, असंही ते सांगतं, आणि तुमच्या प्रेक्षकांसाठी आणि तुमच्या स्वतःच्या स्वास्थ्यासाठी (wellbeing) जे योग्य ठरेल ते शोधा, असं सुचवतं ^[3].

Short ची लांबी त्याच्या कल्पनेला लागेल तितकीच असावी. लोक शेवटपर्यंत पाहतात असा नेटका 40 सेकंदांचा Short, लोक मध्येच सोडून देतात अशा 3 मिनिटांच्या Short पेक्षा सहसा जास्त उपयोगी ठरतो. सगळे व्हिडिओ मिळून किती वेळा post करायचं, हे धडा 7 मध्ये आहे.

Shorts साठी YouTube च्या स्वतःच्या टिप्स

Shorts ची सुरुवात कशी करायची, याबद्दलच्या YouTube च्या guide मध्ये सांगितलं आहे की पहिल्या काही सेकंदांतच लक्ष वेधून घ्या, म्हणजे प्रेक्षक scroll करून पुढे जाणार नाहीत. व्हिडिओ उभा, 9:16 आकारात shoot करा, असंही त्यात सांगितलं आहे ^[5].

शेवटचा हात फिरवताना स्पष्ट आणि आकर्षक titles, योग्य hashtags, आणि महत्त्वाचे मुद्दे ठसवण्यासाठी किंवा captions देण्यासाठी screen वर text वापरा, असं ते सुचवतं ^[5].

वाढीसाठी, प्रेक्षकांना तुमच्या आणखी content कडे, उदाहरणार्थ तुमच्या सगळ्यात नव्या व्हिडिओकडे, घेऊन जा आणि comments ना उत्तर द्या, असं ते सुचवतं ^[5].

Screen वरचा text तुमच्या प्रेक्षकांच्या भाषेत लिहा, मग ती मराठी असो, हिंदी असो, Hinglish असो किंवा इंग्रजी. बसमध्ये असताना किंवा घरात सगळे शांत असताना बरेच लोक आवाज बंद ठेवून scroll करतात, आणि text मुळे त्यांना व्हिडिओ समजतो. Text कमी शब्दांत आणि मोठ्या अक्षरांत ठेवा. Hooks बद्दल सविस्तर धडा 5 मध्ये आहे.

संगीताचा सापळा

सोप्या शब्दांत, copyright claim म्हणजे एखाद्या गाण्याच्या किंवा clip च्या मालकाने, तुम्ही ते वापरलं म्हणून तुमच्या व्हिडिओवर आक्षेप नोंदवला आहे. Content ID ही अशी जुळणी आपोआप शोधणारी system आहे. याबद्दल सविस्तर धडा 12 मध्ये आहे.

YouTube च्या Help पेजवर म्हटलं आहे की एक मिनिटापेक्षा जास्त लांबीच्या Short वर कोणत्याही प्रकारचा सक्रिय copyright claim असेल, तर तो Short सगळ्या देशांत block होतो. तो play होत नाही, recommend केला जात नाही आणि त्यातून कमाई होत नाही. तुमच्या channel ला कोणतीही शिक्षा होत नाही, आणि claim मिटला की Short पुन्हा पाहता येतो ^[2].

असे नियम अधूनमधून बदलतात. Upload केल्यानंतर YouTube Studio मध्ये तुमच्या Short ची स्थिती (status) तपासा. सध्याचा नियम काहीही असो, claim येणं म्हणजे तुम्ही तुमच्या मालकीचं नसलेलं काहीतरी वापरलं आहे. म्हणून वापरायची परवानगी असलेलंच संगीत निवडा.

YouTube असाही इशारा देतं की YouTube च्या बाहेर बनवलेल्या छोट्या व्हिडिओत copyright असलेलं साहित्य असेल, तर त्यावर Content ID claim येऊ शकतो ^[1].

संगीतासाठी तुम्ही Shorts Audio Library मधली गाणी वापरू शकता. बहुतेक गाणी 3 मिनिटांच्या Short मध्ये 90 सेकंदांपर्यंत वापरता येतात, पण काहींवर 60 किंवा 30 सेकंदांची मर्यादा असते. YouTube Studio च्या Audio Library मधल्या copyright-safe संगीतावर Content ID claim येणार नाही ^[2].

इतर sites ज्याला "royalty-free" संगीत म्हणतात, ते हेच संगीत नसतं. धडा 12 मध्ये याबद्दल समजावलं आहे.

चित्रपटातली गाणी, क्रिकेट सामन्यांच्या clips आणि TV मालिकांच्या clips दुसऱ्या कोणाच्या तरी मालकीच्या असतात. लग्नात किंवा गणपतीच्या मंडपात मागे वाजणाऱ्या गाण्यावरही claim येऊ शकतो. सगळ्यात सुरक्षित आवाज म्हणजे तुमचं स्वतःचं बोलणं, तुम्ही स्वतः टिपलेले आवाज किंवा Audio Library मधलं संगीत. Claims, strikes आणि appeals बद्दल सविस्तर धडा 12 मध्ये आहे.

मोठ्या व्हिडिओतून Short बनवा

Edit into a Short वापरून तुमच्या स्वतःच्या एखाद्या public मोठ्या व्हिडिओमधला जास्तीत जास्त 60 सेकंदांचा भाग तुम्ही Short मध्ये बदलू शकता. YouTube app मध्ये त्या व्हिडिओचं watch पेज उघडा, "Remix" वर tap करा, आणि मग "Edit into a Short" वर tap करा. नवा Short तुमच्या मूळ व्हिडिओशी link केलेला असतो ^[7].

Private आणि unlisted व्हिडिओ, आणि ज्यांच्यावर दुसऱ्यांचे (third-party) copyright claims आहेत असे व्हिडिओ, यासाठी वापरता येत नाहीत. अशा प्रकारे बनवलेल्या Shorts मध्ये Audio Library मधलं संगीत किंवा इतर आवाजही जोडता येत नाहीत ^[7].

स्वतंत्रपणे समजेल असा क्षण निवडा: एक टिप, एखादा खुलासा (reveal) किंवा एखादा मजेदार क्षण. Clip समजायला प्रेक्षकाला व्हिडिओची पहिली 5 मिनिटं पाहावी लागत असतील, तर दुसरा क्षण निवडा.

Short ला तुमच्या पूर्ण व्हिडिओशी जोडा

Short upload केल्यानंतर तुम्ही तुमच्या channel वरचा एखादा related video त्याला जोडू शकता. तो मोठा व्हिडिओ, दुसरा Short किंवा live stream असू शकतो. Shorts player मध्ये तुमच्या channel handle च्या खाली प्रेक्षकांना क्लिक करता येणारी link दिसते ^[6].

Related video जोडण्यासाठी advanced features ची access लागते, आणि तुम्ही निवडलेला व्हिडिओ public किंवा unlisted असला पाहिजे. तो जोडण्यासाठी YouTube Studio मध्ये sign in करा, "Content" निवडा, Short वर क्लिक करा, तुमच्या channel वरचा related video निवडा आणि "Save" वर क्लिक करा ^[6].

Advanced features म्हणजे YouTube Studio मधली काही जादा साधनं, आणि ती कशी मिळवायची हे धडा 6 मध्ये सांगितलं आहे. ती अजून मिळाली नसतील, तर वरच्या भागातल्या Edit into a Short पासून सुरुवात करा.

Remixing, आणि दुसऱ्यांच्या clips

तुम्ही बनवलेले Shorts आपोआप remixing साठी खुले (opt in) असतात. इतर क्रिएटर्स तुमचा आवाज किंवा तुमच्या व्हिडिओचा एखादा भाग त्यांच्या Shorts मध्ये वापरू शकतात, आणि remix केलेल्या Shorts मध्ये मूळ कामाचं श्रेय (credit) दिलं जातं ^[8].

तुम्ही तुमचे Shorts video remixing मधून बाहेर (opt out) काढू शकता. YouTube Studio मध्ये "Content" वर क्लिक करा, एखाद्या व्हिडिओवर क्लिक करा, "Show more" वर क्लिक करा, "Shorts remixing" शोधा, remixing ला परवानगी द्यायची की नाही ते निवडा आणि "Save" वर क्लिक करा ^[8].

या पायऱ्या computer वरच्या YouTube Studio साठी आहेत. Opt out करणं ऐच्छिक आहे, त्यामुळे तुमच्याकडे फक्त फोन असेल, तर default सेटिंग तशीच ठेवू शकता आणि हवं तर नंतर computer वर बदलू शकता.

तुमच्या एखाद्या व्हिडिओसाठी Edit into a Short सापडत नसेल, तर त्या व्हिडिओच्या "Shorts remixing" खाली "Allow people to sample this content" (लोकांना हा content sample करू द्या) वर tick आहे का ते तपासा, असं YouTube सांगतं ^[7].

Sampling म्हणजे फक्त तुमच्या व्हिडिओचे भाग इतरांना पुन्हा वापरू देणं.

दुसऱ्यांच्या clips पुन्हा upload करणं हा remixing पेक्षा वेगळा विषय आहे. Originality आणि spam बद्दल धडा 2 मध्ये, आणि त्याचा कमाईवर काय परिणाम होतो ते धडा 13 मध्ये सांगितलं आहे.