तुमची upload चेकलिस्ट

description च्या पहिल्या ओळीच खरं काम करतात

कॉम्प्युटरवर "Show more" किंवा फोनवर "more" दाबण्याआधी प्रेक्षकांना तुमच्या description च्या फक्त पहिल्या काही ओळी दिसतात. त्या पहिल्या ओळींत तुमच्या व्हिडिओचं वर्णन करा, असं YouTube सुचवतं ^[1].

प्रत्येक व्हिडिओसाठी वेगळं description लिहा, असंही YouTube सुचवतं. व्हिडिओचं वर्णन करणारे 1 ते 2 मुख्य शब्द निवडा आणि ते title आणि description दोन्हींत वापरा, असं ते सांगतं ^[1].

description मध्ये खाली तुमच्या channel बद्दलची इतर माहितीही देता येते, आणि Studio प्रत्येक upload ला तुमच्या channel ची माहिती असलेलं default description जोडू शकतं ^[1]. description जास्तीत जास्त 5,000 अक्षरांचं (characters) असू शकतं ^[2].

योग्य शब्द शोधण्यासाठी YouTube एक सोपी चाचणी सुचवतं: तुम्ही स्वतःचाच व्हिडिओ शोधताय अशी कल्पना करा, आणि search bar मध्ये तुम्ही काय टाइप कराल ते लक्षात घ्या ^[1].

तुमचे प्रेक्षक खरंच जे शब्द टाइप करतात, तेच शब्द आणि त्याच लिपीत वापरा. काही जण इंग्रजी अक्षरांत "misal pav" असं शोधतात, तर काही देवनागरीत "मिसळ पाव". "घरच्या घरी कोल्हापुरी मिसळ, महिनाभर टिकणाऱ्या मसाल्यासह, चार जणांचा स्वयंपाक करणाऱ्या नवशिक्यांसाठी" अशी पहिली ओळ अनोळखी माणसालाही सांगते की व्हिडिओ काय आहे आणि कोणासाठी आहे.

Hashtags: मोजके, आणि फक्त संबंधित

hashtag म्हणजे # चिन्हानंतर येणारा शब्द किंवा शब्दसमूह. hashtags तुम्ही title मध्ये किंवा description मध्ये टाकू शकता. hashtag मध्ये space नसते, म्हणून शब्द जोडून लिहा, जसं #PuranPoli ^[3].

तुमच्या description मधल्या hashtags पैकी YouTube च्या मते सर्वात जास्त प्रतिसाद मिळवणारे जास्तीत जास्त तीन hashtags तुमच्या व्हिडिओच्या title जवळ दिसतात. प्रत्येक hashtag एका पानाशी जोडलेला असतो, जिथे तोच hashtag वापरणारे इतर व्हिडिओ दिसतात ^[3].

एखाद्या व्हिडिओवर 60 पेक्षा जास्त hashtags असतील, तर YouTube त्यातला एकही विचारात घेत नाही. खूप जास्त hashtags मुळे व्हिडिओ तुमच्या uploads मधून किंवा search मधून काढला जाऊ शकतो, आणि दिशाभूल करणाऱ्या किंवा असंबंधित hashtags मुळेही तो काढला जाऊ शकतो ^[3].

title जवळ जास्तीत जास्त तीनच दिसतात, म्हणून व्हिडिओ नेमका काय आहे हे सांगणारे साधारण तीन hashtags निवडा, उदाहरणार्थ #KolhapuriMisal #MarathiRecipe #StreetFood. तुमच्या व्हिडिओशी काहीही संबंध नसलेले लोकप्रिय hashtags टाळा.

Tags: छोटी मदत, गुरुकिल्ली नाही

tags म्हणजे प्रेक्षकांना व्हिडिओ सापडायला मदत व्हावी म्हणून तुम्ही व्हिडिओला जोडू शकता असे वर्णन करणारे शब्द (keywords) ^[4].

धडा 2 मध्ये पाहिलं तसं, कोणी जे शोधलं त्याच्याशी तुमचं title, tags, description आणि व्हिडिओ स्वतः किती जुळतात, हे YouTube search तपासतं ^[5].

YouTube सांगतं की tags पेक्षा तुमचं title, thumbnail आणि description जास्त महत्त्वाचे आहेत. लोक तुमच्या विषयाचं स्पेलिंग अनेकदा चुकीचं लिहीत असतील तर tags उपयोगी पडतात, नाहीतर व्हिडिओ शोधला जाण्यात त्यांची भूमिका अगदी कमी असते ^[4].

description मध्ये tags च्या लांबलचक याद्या चिकटवणं चालत नाही. description मधले जास्तीचे tags YouTube च्या spam धोरणांचं उल्लंघन करतात, असं YouTube सांगतं ^[4]. त्याच्या hashtag पानावरही लिहिलंय की description मध्ये साधे keyword tags (# शिवायचे शब्द) किंवा पुन्हा पुन्हा लिहिलेली वाक्यं टाकायला मनाई आहे ^[3].

म्हणून tags ना वीस मिनिटं नाही, दोन मिनिटं द्या. "puranpoli" आणि "puran poli" सारखा स्पेलिंगमधला फरक असतो, तिथे tag मदत करू शकतो. "पुरणपोळी" असं देवनागरी स्पेलिंग tag म्हणून जोडणं ही आमची स्वतःची टीप आहे, YouTube ची नाही. हे चुकीचं स्पेलिंग नाही, तुमचे प्रेक्षक हा शब्द ज्या वेगवेगळ्या प्रकारे लिहितात त्यातला हा फक्त आणखी एक प्रकार आहे.

Chapters, तुमच्या channel ला advanced features असतील तर

chapters व्हिडिओचे भाग पाडतात, आणि प्रत्येक भागाचं स्वतःचं preview असतं, त्यामुळे प्रेक्षक हव्या त्या भागावर थेट जाऊ शकतात. स्वतःचे chapters जोडायचे असतील तर description मध्ये timestamps आणि chapter ची नावं लिहा ^[6].

YouTube चे नियम: पहिला timestamp 00:00 असायला हवा, वेळेच्या क्रमाने किमान तीन timestamps हवेत, आणि प्रत्येक chapter किमान 10 सेकंदांचा असायला हवा ^[6].

मिसळीच्या व्हिडिओसाठी chapters असे असू शकतात: 00:00 ही मिसळ वेगळी का, 01:15 मसाला, 04:30 कट बनवणं, 08:10 चव बघूया. प्रत्येक भागाला, प्रेक्षक त्याचं वर्णन ज्या शब्दांत करेल तसंच नाव द्या.

chapters जोडणं हे advanced feature आहे, आणि मोठ्या व्हिडिओंच्या description मधल्या क्लिक करता येणाऱ्या links सुद्धा. पुरेसा channel इतिहास असलेल्या सक्रिय क्रिएटर्सना advanced features सहसा आपोआप मिळतात. वैध ओळखपत्र किंवा व्हिडिओ वापरून पडताळणी (verify) करूनही ते सुरू करता येतात, पण हा पर्याय प्रत्येक क्रिएटरला उपलब्ध नसतो ^[7].

तुमच्याकडे कोणती features आहेत ते पाहण्यासाठी कॉम्प्युटरवर YouTube Studio उघडा आणि Settings (सेटिंग्ज), मग Channel, मग Feature eligibility (feature साठी पात्रता) इथे जा ^[7]. तसंच, channel वर सध्या strike असेल, किंवा content काही प्रेक्षकांसाठी योग्य नसू शकेल, तर chapters दिसत नाहीत ^[6].

Audience: made for kids, की नाही

प्रत्येक क्रिएटरने, तो कुठेही राहत असला तरी, प्रत्येक व्हिडिओ made for kids आहे की नाही हे YouTube ला सांगायलाच हवं. हा नियम YouTube ने अमेरिकेच्या Federal Trade Commission सोबत केलेल्या समझोत्यातून आणि COPPA (Children's Online Privacy Protection Act) या अमेरिकेतल्या मुलांच्या गोपनीयतेविषयीच्या कायद्यातून आला आहे, आणि इतर कायदेही लागू होऊ शकतात ^[8].

upload च्या तपशिलात "Audience" शोधा आणि "Yes, it's 'Made for Kids'" किंवा "No, it's not 'Made for Kids'" निवडा. हवं तर कॉम्प्युटरवर Studio मध्ये संपूर्ण channel साठी एकदाच ही सेटिंग लावता येते ^[8].

व्हिडिओ फक्त कुटुंबासाठी योग्य आहे, मुलांशी जोडलेल्या एखाद्या activity बद्दल आहे, किंवा मुलं तो चुकून पाहू शकतात, म्हणून तो made for kids ठरत नाही. सगळ्यांना आवडू शकेल पण खास मुलांसाठी बनवलेला नाही, असा content not made for kids म्हणून सेट करायला हवा ^[9].

व्हिडिओ made for kids असू शकतो याची काही लक्षणं: मुख्य प्रेक्षक मुलं असणं, मुलांसाठीची गाणी, गोष्टी किंवा खेळ, आणि मुलांना समजेल अशी भाषा. यातली काही लक्षणं असली तरी व्हिडिओ आपोआप made for kids ठरत नाही, आणि हा निर्णय तुमच्यासाठी घेण्यासाठी YouTube Analytics बनवलेलं नाही ^[9].

अमेरिकेत "kid" म्हणजे 13 वर्षांखालील कोणीही. इतर देशांत हे वय वेगळं असू शकतं, असं YouTube सांगतं ^[9].

made for kids व्हिडिओंवर comments आणि notification bell सारखी features बंद होतात, आणि त्यांना personalised ads मिळत नाहीत ^[8]. चुकीची सेटिंग लावल्यास तुमच्या YouTube account वर कारवाई होऊ शकते आणि कायदेशीर परिणामही होऊ शकतात. YouTube कायदेशीर सल्ला देऊ शकत नाही, आणि खात्री नसेल तर वकिलाचा सल्ला घ्या असं सुचवतं [s8,s9].

स्वतःला एकच प्रश्न विचारा: मी हा व्हिडिओ कोणासाठी बनवला? कुटुंबांसाठीचा गणपती सजावटीचा व्हिडिओ सहसा सर्वसाधारण प्रेक्षकांसाठी असतो. लहान मुलांसाठीच्या बडबडगीतांचा व्हिडिओ बहुधा made for kids असतो. प्रत्येक upload साठी प्रामाणिकपणे ठरवा.

AI use: कधी निवडायचं

खरा वाटणारा, AI ने बनवलेला किंवा AI ने बदललेला content उघड करा, असं YouTube सांगतं. upload करताना कॉम्प्युटरवर किंवा फोनवर YouTube Studio मधल्या "AI use" सेटिंगमधून हे करता येतं. तुमचा व्हिडिओ या नियमांत बसत असेल तर Yes निवडा, नसेल तर No ^[10].

AI content मुळे एखादी खरी व्यक्ती तिने न बोललेलं किंवा न केलेलं काही बोलताना किंवा करताना दिसत असेल, एखाद्या खऱ्या घटनेचं किंवा ठिकाणाचं footage बदललं असेल, कधीच न घडलेला खरा वाटणारा प्रसंग तयार केला असेल, किंवा व्हिडिओचा मुख्य भाग असलेलं संगीत AI ने बनवलं असेल, तर ते उघड करायलाच हवं ^[10].

स्पष्टपणे खरा न वाटणारा content, किंवा beauty filters, रंग सुधारणा, captions सारखे छोटे बदल उघड करायची गरज नाही. outline, script, title, thumbnail किंवा कल्पनांसाठी घेतलेली AI ची मदत, आणि voice over किंवा dub साठी स्वतःच्याच आवाजाची AI ने केलेली नक्कल (clone), यांनाही उघड करायची गरज नाही ^[10].

फक्त उघड केल्यामुळे तुमच्या व्हिडिओचे प्रेक्षक किंवा पैसे कमावण्याची संधी कमी होत नाही. जे क्रिएटर्स वारंवार उघड करत नाहीत, त्यांच्या content वर YouTube स्वतः label लावू शकतं, content काढू शकतं, किंवा त्यांना YouTube Partner Program (YPP, ज्यातून क्रिएटर्सना YouTube वरून कमाई करता येते तो कार्यक्रम) मधून निलंबित करू शकतं ^[10].

दोन उदाहरणं. तुमच्या आषाढी वारीच्या vlog ची script तुम्ही AI ने लिहिली, आणि स्क्रीनवर दिसणारं सगळं तुम्ही स्वतः शूट केलंय: No निवडा. वारी जिथून कधी गेलीच नाही, अशा रस्त्यावरून ती जाताना दाखवणारी खरी वाटणारी क्लिप तुम्ही AI ने बनवली: Yes निवडा.

अधिक माहिती: made for kids व्हिडिओंवर काय बंद होतं

made for kids म्हणून सेट केलेले व्हिडिओ मुलांच्या इतर व्हिडिओंसोबत सुचवले जाण्याची शक्यता जास्त असते. संपूर्ण channel made for kids म्हणून सेट केलं, तर channel वरची Posts सारखी features सुद्धा बंद होतात ^[8].

made for kids म्हणून सेट केलेल्या प्रत्येक व्हिडिओवर किंवा live stream वर ही features उपलब्ध नसतात, असं YouTube सांगतं ^[8]: